Join us
Desk | Gadchiroli
पावसाळ्यात वारंवार वीजपुरवठ्यात होणारे चढ-उतार, कृषिपंपांवरील वाढता विद्युत भार आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या अडचणींमुळे शेतकरी त्रस्त असतात. विशेषतः पिकांना पाणी देण्याच्या काळात वीजपुरवठा अचानक खंडित होणे किंवा व्होल्टेजमध्ये मोठे चढ-उतार होणे यामुळे कृषिपंपांचे नुकसान होण्याची शक्यता वाढते. या पार्श्वभूमीवर ‘ऑटोस्विच’ आणि योग्य क्षमतेच्या कॅपेसिटरचा वापर केल्यास विद्युत भार नियंत्रित करण्यास तसेच पंपांचे संरक्षण करण्यास मदत होऊ शकते. गडचिरोली जिल्ह्यात पावसाळ्यात अनेक भागांत विजेच्या तारांवर झाडांच्या फांद्या पडणे, वीजवाहिन्यांमध्ये बिघाड होणे किंवा अन्य तांत्रिक कारणांमुळे वीजपुरवठा खंडित होतो. परिणामी शेतकऱ्यांना कृषिपंप सुरू ठेवताना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. पंप वारंवार बंद पडणे, पुन्हा सुरू करताना जास्त विद्युत प्रवाह जाणे आणि मोटारीवर अतिरिक्त ताण येणे, यामुळे पंपाच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत ऑटोस्विचचा वापर महत्त्वाचा ठरू शकतो. पंप सुरू करताना किंवा बंद करताना विद्युत प्रवाहातील अनियमितता कमी करण्यासाठी योग्य प्रकारची स्वयंचलित नियंत्रण यंत्रणा उपयोगी ठरते. विशेषतः वीजपुरवठा खंडित झाल्यानंतर अचानक वीज आल्यास पंपावर होणारा ताण कमी करण्यासाठी अशा उपकरणाचा उपयोग होऊ शकतो. यासोबतच कृषिपंपाच्या मोटारीला योग्य क्षमतेचा
कॅपेसिटर बसविणे देखील उपयुक्त ठरते. कॅपेसिटरमुळे मोटारीचा पॉवर फॅक्टर सुधारण्यास आणि विद्युत प्रवाहाचा अधिक कार्यक्षम वापर करण्यास मदत होते. त्यामुळे काही परिस्थितींमध्ये मोटारीवरील अनावश्यक विद्युत भार कमी होण्यास हातभार लागू शकतो. मात्र, कॅपेसिटरची क्षमता पंपाच्या मोटारीनुसार योग्य असणे अत्यंत आवश्यक आहे. क्षमतेपेक्षा कमी किंवा जास्त कॅपेसिटर वापरल्यास अपेक्षित फायदा मिळण्याऐवजी मोटारीच्या कार्यक्षमतेवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी तज्ज्ञ इलेक्ट्रिशियन किंवा अधिकृत तांत्रिक व्यक्तीच्या मार्गदर्शनाखालीच कॅपेसिटरची निवड आणि जोडणी करावी. या उपायांमुळे काही प्रकरणांमध्ये शेतकऱ्यांना वीज वापर अधिक कार्यक्षम करण्यास आणि पंपाच्या देखभालीवरील खर्च नियंत्रित करण्यास मदत होऊ शकते. योग्य क्षमतेचा कॅपेसिटर वापरल्यास दर महिन्याच्या वीज वापरात बचत होण्याची शक्यता असून, मोटारीच्या कार्यक्षमतेतही सुधारणा होऊ शकते. विशेष म्हणजे, कृषिपंपांसाठी उपलब्ध असलेल्या वीजपुरवठ्यातील चढ-उतारांमुळे शेतकऱ्यांना होणारे नुकसान टाळण्यासाठी केवळ उपकरणे बसविणे पुरेसे नाही. पंपाची वायरिंग, अर्थिंग, फ्यूज, कॅपेसिटर आणि संपूर्ण विद्युत यंत्रणेची नियमित तपासणी करणेही तितकेच गरजेचे आहे. पावसाळ्यात ओलावा वाढल्याने विद्युत यंत्रणेशी संबंधित धोकेही वाढतात. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी स्वतःहून विद्युत जोडणीमध्ये बदल न करता प्रशिक्षित व्यक्तीकडून तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे. एकंदरीत, ऑटोस्विच आणि योग्य क्षमतेचा कॅपेसिटर हे कृषिपंपांच्या सुरक्षित आणि कार्यक्षम वापरासाठी मदत करणारे उपाय ठरू शकतात. मात्र उपकरणांची योग्य निवड, अचूक क्षमतेची जोडणी आणि नियमित देखभाल याकडे शेतकऱ्यांनी विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. त्यामुळे पंपाचे नुकसान टाळण्याबरोबरच विजेचा कार्यक्षम वापर करण्यासही मदत होऊ शकते.
