डेस्क | अयोध्या

अयोध्येतील प्रभू श्रीराम मंदिराच्या देणगीत कोट्यवधी रुपयांची लूट झाल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आल्याने संपूर्ण देशात खळबळ उडाली आहे. 7 जूनपासून चर्चेत आलेल्या या प्रकरणाचा तपास करत असलेल्या एसआयटीने (SIT) राज्य सरकारला 20 पानांचा प्राथमिक अहवाल सादर केला असून, यामध्ये तब्बल 150 जणांची नावे समोर आली आहेत. यात मंदिर ट्रस्टचे सरचिटणीस चंपत राय यांच्या निकटवर्तीय कर्मचाऱ्यांचा आणि नातेवाईकांचा सहभाग असल्याचा संशय व्यक्त केल्याने ट्रस्टच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

काय आहे ‘देणगी लूट’ प्रकरण?

राम मंदिरात दररोज सुमारे एक कोटी रुपयांची रोख देणगी आणि मोठ्या प्रमाणावर सोन्या-चांदीचे दागिने येतात. हे दान मोजण्यासाठी टीसीएस (TCS) कंपनीमार्फत कर्मचारी आणि मंदिर ट्रस्टने काही स्थानिक कर्मचाऱ्यांची नेमणूक केली होती. मात्र, एसआयटीच्या तपासात या मोजणी प्रक्रियेतच मोठा घोटाळा होत असल्याचे समोर आले आहे.

लुटीची कार्यपद्धती (Modus Operandi)

तपासातून समोर आलेल्या माहितीनुसार, आरोपी अत्यंत शिताफीने या लुटीला अंजाम देत होते:

• नोटांच्या गड्ड्यांचा खेळ: पैसे मोजताना 10 गड्ड्यांसोबत 11 वी बोगस गड्डी ठेवून ती चोरली जात असे. सीसीटीव्ही नसलेल्या ठिकाणी जाऊन हे कर्मचारी ती गड्डी खिशात लपवून बाहेर पडत असत. यासाठी कर्मचाऱ्यांना ‘बिना खिशाचे कपडे’ घालण्याचे बंधन असतानाही त्यांनी ही शक्कल लढवली.

• दागिन्यांची चोरी: भाविकांनी अर्पण केलेले सोने-चांदीचे दागिने मोजणीच्या खोलीत नेले जायचे, पण नोंदणी न करताच ते ‘वितळवण्याच्या’ बहाण्याने बाहेर नेले जात आणि नंतर विकले जात होते.

‘टिन्नू यादव’ – घोटाळ्याचा मास्टरमाइंड?

या घोटाळ्याचा मुख्य सूत्रधार रामशंकर उर्फ ‘टिन्नू यादव’ असल्याचे सांगितले जात आहे. एकेकाळी चंपत राय यांचा खासगी ड्रायव्हर असलेला टिन्नू, मंदिर उभारणीनंतर ट्रस्टच्या अंतर्गत प्रशासनात अत्यंत प्रभावशाली बनला होता. त्याच्या घरी धाड टाकली असता करोडोंची रोख रक्कम, सोन्याच्या विटा आणि महागडे आयफोन सापडले आहेत. त्याच्याकडे ५० कोटींहून अधिक मालमत्ता असल्याचे समोर आले आहे.

चंपत राय आणि ट्रस्टच्या अडचणी वाढल्या

या प्रकरणात चंपत राय यांच्यावरही मोठी टीका होत आहे. टिन्नू यादवला सेवेत घेण्यासाठी त्यांनीच शिफारस केली होती. तसेच, त्यांच्या पुतण्याचे (चंदन राय) नाव जमीन अधिग्रहणातील कथित फसवणुकीत समोर आले आहे. जमिनीच्या खरेदीत सरकारी दरापेक्षा 17 पट जास्त दर देऊन झालेली खरेदी आणि हरिद्वारमधील हॉटेल गुंतवणूक यामुळे ट्रस्टच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. पंतप्रधान मोदींचे निकटवर्तीय नृपेंद्र मिश्र यांनीही या प्रकरणाला थेट ‘लूट’ असे संबोधले आहे.

एसआयटीच्या शिफारशी

तपासाचा व्याप्ती पाहता एसआयटीने काही कठोर शिफारशी केल्या आहेत:  ट्रस्टची पुनरचना: ट्रस्टच्या कारभारात पारदर्शकता आणण्यासाठी तातडीने पुनरचना करण्याची गरज.  सीईओची नेमणूक: मंदिराच्या दैनंदिन प्रशासनासाठी एका सक्षम आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्याची मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) म्हणून नियुक्ती. सखोल ऑडिट: गेल्या पाच वर्षांतील सर्व देणग्यांचे विशेष ऑडिट करणे.

सद्यस्थिती: आतापर्यंत लवकुश मिश्र, टिन्नू यादव, अनुकल्प मिश्र अशा अनेक आरोपींना अटक करण्यात आली असून, काही आरोपी अद्याप फरार आहेत. आर्थिक घोटाळ्याचा हा आकडा प्राथमिक तपासात २०० कोटींच्या वर गेला असला तरी, सखोल तपासानंतर तो आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. अयोध्येतील या घटनेमुळे भाविकांमध्ये तीव्र संतापाची लाट असून, दोषींवर कठोर कारवाईची मागणी जोर धरू लागली आहे