डेस्क | मुंबई

गेल्या काही वर्षांपासून सातत्याने वाढणाऱ्या रोजगार बाजारपेठेला आता काहीसा ब्रेक लागण्याची चिन्हे दिसत आहेत. चालू आर्थिक वर्षात देशातील प्रमुख क्षेत्रांमधील कर्मचारी भरतीमध्ये (Hiring) मोठी घट होण्याची शक्यता विविध औद्योगिक सर्वेक्षणांतून समोर आली आहे. जागतिक आर्थिक मंदीचे सावट आणि तंत्रज्ञानातील वेगाने होणारे बदल यामुळे कंपन्यांनी ‘सावध पवित्रा’ घेतला असून, नवीन नोकरभरतीचा वेग मंदावला आहे.

एकेकाळी नोकऱ्यांचा महापूर आणणाऱ्या माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि टेक स्टार्टअप्समध्ये सध्या शांतता पसरली आहे. नवीन प्रोजेक्ट्स मिळण्यात होणारा उशीर आणि कंपन्यांना मिळणाऱ्या निधीत (Funding) झालेली घट यामुळे मोठ्या कंपन्यांनी ‘हायरींग फ्रीज’ (नवीन भरती पूर्णपणे थांबवणे) किंवा अत्यंत मर्यादित भरतीचे धोरण स्वीकारले आहे. आयटी व्यतिरिक्त बँकिंग, फायनान्स आणि किरकोळ विक्री (Retail) क्षेत्रावरही याचा अंशतः परिणाम जाणवत आहे.

एआय (AI) आणि ऑटोमेशनचा वाढता प्रभाव: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आणि ऑटोमेशनमुळे अनेक कंपन्यांमधील पारंपरिक कामे आता सॉफ्टवेअरद्वारे केली जात आहेत. यामुळे कमी मनुष्यबळात जास्त काम करणे कंपन्यांना शक्य झाले आहे.

खर्च कपातीवर भर (Cost Optimization): जागतिक पातळीवर वाढती महागाई आणि बाजारातील अनिश्चितता पाहता, कंपन्या आपला खर्च मर्यादित ठेवण्यावर भर देत आहेत.

सध्याच्या कर्मचाऱ्यांचा पुरेपूर वापर: नवीन कर्मचाऱ्यांची भरती करण्याऐवजी सध्या उपलब्ध असलेल्या मनुष्यबळालाच नवीन कौशल्ये (Reskilling) शिकवून त्यांच्याकडून काम करून घेण्याकडे कंपन्यांचा कल वाढला आहे.

एकीकडे पारंपरिक नोकरभरती घटत असली, तरी डेटा सायन्स, सायबर सिक्युरिटी, क्लाउड कॉम्प्युटिंग आणि एआय स्पेशालिस्ट अशा प्रगत तंत्रज्ञानात कुशल असणाऱ्या उमेदवारांना अजूनही बाजारात मोठी मागणी आहे. तसेच, फ्रीलान्सिंग आणि कंत्राटी पद्धतीवर (Gig Economy) काम करणाऱ्यांची संख्या वाढत आहे.

“नोकरभरतीतील ही घट तात्पुरत्या स्वरूपाची आहे. बाजारपेठेत जेव्हा अशा प्रकारचा बदल होतो, तेव्हा उमेदवारांनी केवळ पदवीवर अवलंबून न राहता बाजाराच्या गरजेनुसार नवीन कौशल्ये (Upskilling) आत्मसात करणे गरजेचे आहे. मंदीच्या काळात स्वतःला अपग्रेड करणे हाच भविष्यातील चांगल्या संधी मिळवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.”

एकंदरीत, येणारा काळ हा नोकरी शोधणाऱ्या तरुणांसाठी काहीसा आव्हानात्मक असणार आहे. त्यामुळे केवळ पारंपारिक नोकऱ्यांच्या मागे न लागता, बदलत्या डिजिटल युगाशी जुळवून घेणे हेच तरुणांसमोरील मोठे आव्हान असेल.