Join us
Desk | Gadchiroli
ग्रामीण भागातील नागरिकांना त्यांच्या घराच्या जागेचा अधिकृत आणि कायदेशीर हक्क मिळवून देण्यासाठी राज्य शासनाने सुरू केलेल्या ‘स्वामित्व’ योजनेअंतर्गत गडचिरोली जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर काम करण्यात आले आहे. भूमी अभिलेख विभागाने जिल्ह्यात ७६ हजारांहून अधिक प्रॉपर्टी कार्ड तयार केली आहेत. मात्र, प्रशासनाच्या प्रयत्नांनंतरही नागरिकांकडून अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसल्याचे चित्र आहे. तयार झालेल्या कार्डांपैकी तब्बल ४७ हजार ५६८ प्रॉपर्टी कार्ड तालुका स्तरावरील भूमी अभिलेख कार्यालयांमध्येच पडून आहेत. ग्रामीण भागातील नागरिकांना त्यांच्या घराच्या जागेचा अधिकृत मालकी हक्क मिळावा, तसेच भविष्यात जागेवरून निर्माण होणारे वाद कमी व्हावेत, या उद्देशाने स्वामित्व योजनेअंतर्गत घरांच्या जागांचे सर्वेक्षण करण्यात आले. अनेक गावांमध्ये ड्रोन आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून जागांचे सर्वेक्षण करण्यात आले. त्यानंतर संबंधित जागांची नोंद करून प्रॉपर्टी कार्ड तयार करण्यात आली. पहिल्या टप्प्यात जिल्ह्यातील १ हजार ३५ गावांचे ड्रोन आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाद्वारे सर्वेक्षण करण्यात आले. या प्रक्रियेत एकूण ९६ हजार १३७ प्रॉपर्टी कार्ड तयार करण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले होते. भूमी अभिलेख विभागाने रात्रंदिवस मेहनत घेत ७६ हजार ८४६ प्रॉपर्टी कार्ड तयार केली आहेत. मात्र, त्यापैकी केवळ २९ हजार ३७८ कार्ड नागरिकांना वितरित करण्यात आली आहेत.
त्यामुळे उर्वरित ४७ हजार ५६८ कार्ड अद्याप कार्यालयांमध्येच धूळखात पडून असल्याचे समोर आले आहे. ग्रामीण भागात अनेक पिढ्यांपासून नागरिक वास्तव्य करत असले तरी त्यांच्या घराच्या जागेचे अधिकृत सर्वेक्षण झालेले नसते. परिणामी, जागेचा नकाशा किंवा कायदेशीर पुरावा उपलब्ध नसल्याने शेजारी-शेजारी वाद निर्माण होण्याची शक्यता असते. ही समस्या दूर करण्यासाठी शासनाने गावठाण भूमापन करून प्रॉपर्टी कार्ड देण्याची मोहीम हाती घेतली आहे. मात्र, कार्ड तयार झाल्यानंतर ते घेण्यासाठी नागरिक पुढे येत नसल्याने प्रशासनासमोर नवे आव्हान उभे राहिले आहे. भूमी अभिलेख विभागाचे कर्मचारी विविध शासकीय मेळावे आणि ग्रामसभांमध्ये जाऊन नागरिकांना प्रॉपर्टी कार्ड घेण्याचे आवाहन करत आहेत. मात्र, कार्ड मिळवताना नाममात्र शुल्क भरावे लागत असल्याने काही नागरिक कार्यालयात जाऊन कार्ड घेण्यास टाळाटाळ करत असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. प्रॉपर्टी कार्डचे महत्त्व काय? प्रॉपर्टी कार्ड हे केवळ एक कागदपत्र नसून घराच्या जागेच्या अधिकृत मालकीचा महत्त्वाचा पुरावा आहे. कार्ड मिळाल्यानंतर नागरिकांना त्यांच्या घराच्या जागेवर कायदेशीर मालकी हक्काचा पुरावा उपलब्ध होतो. त्यावर जागेचे क्षेत्रफळ आणि नकाशाची नोंद असते. घराच्या बांधकामासाठी, दुरुस्तीसाठी किंवा इतर व्यवसायासाठी कर्ज घेण्याची आवश्यकता असल्यास हे कागदपत्र महत्त्वाचे ठरू शकते. तसेच सीमांकन किंवा जागेवरून शेजारील कुटुंबांमध्ये वाद निर्माण झाल्यास अचूक सीमांकन असलेले प्रॉपर्टी कार्ड उपयुक्त ठरते. अधिकृत दस्तऐवज उपलब्ध असल्यामुळे मालमत्तेची खरेदी-विक्री प्रक्रिया सुलभ होण्यासही मदत होते. याशिवाय शासनाच्या घरकुल किंवा इतर गृहबांधणी योजनांचा लाभ घेण्यासाठीही हे कागदपत्र उपयुक्त ठरू शकते. त्यामुळे तयार झालेली हजारो प्रॉपर्टी कार्ड कार्यालयात पडून न राहता ती संबंधित नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी प्रशासनाला जनजागृती अधिक प्रभावीपणे करावी लागणार आहे. ग्रामपातळीवर विशेष शिबिरे घेऊन नागरिकांना थेट माहिती देणे आणि कार्ड वितरणाची प्रक्रिया गतिमान करणे आवश्यक ठरणार आहे.
